निशु जोशी 
नेपालगन्ज, १६ जेठ  पश्चिम नेपालको बाँके लगायतका जिल्लामा अत्याधिक गर्मी बढेको छ । यहाँका अधिकांश सामुदायिक विद्यालयहरुमा रहेको टिनको छानाले बनेको कक्षाकोठा रहेको छ । 

नेपालगन्जको चर्को गर्मी (४१–४२ डिग्री उच्च तापक्रम)मा विद्यालयका बालबालिकाहरु टिनको छानामुनि उकुसमुकुस भई तलतली पसिना बगाउदै पढ्न बाध्य छन् । छिनछिनमा विद्युत जाने समस्या, पंखाको अभावमा साना बालबालिकाको स्वास्थ्य र पढाइ दुवै प्रभावित भएको विद्यालयका शिक्षक स्वयम् बताउँछन । 

अत्याधिक गर्मीको मौसममा पटकपटक विद्युत अवरुद्ध हुने समस्याले टिनको छानामुनिको पढाइ सकसपूर्ण बनेको छ । अधिकांश विद्यालयले प्राथमिक तहका साना बालबालिकालाई टिनको छानामुनि राखेर पढाउने गरेका छन् । 

गर्मीका कारण विद्यार्थीहरु पटकपटक पानी खान जाने, टाउको दुख्ने, थकान हुने जस्ता समस्या देखिने गरेको नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका–२० राँझास्थित आदर्श माविका शिक्षिका हिरा गौतमले बताउनुभयो । 

बाँके डुडुवा गाउँपालिका–४ स्थित श्री माध्यमिक विद्यालय शाहपुर्वाका सहायक प्रधानाध्यापक टिका खड्का र नेपालगन्ज–१० स्थित शारदा आधारभूत विद्यालयकी शिक्षिका अल्का वर्णवालको अनुभव पनि उस्तै छ । 

विद्यालयमा सामान्य प्राथमिक उपचारको व्यवस्था मात्र भएकाले बिरामी विद्यार्थीलाई सकेसम्म विद्यालयमै सम्हाल्ने, नसके घर पठाउने गरिएको उहाँहरुको भनाई छ । टिनका छानामा एक कक्षाकोठाको आवाज अर्को कोठासम्म सुनिन्छ । वर्षायाममा पानी पर्दा टिनका पाताले ठूलो आवाज निकाल्ने भएकाले पढाइमा थप अवरोध हुने शिक्षकहरुको भनाइ छ । 

तापक्रम घटाउने उद्देश्यले केही विद्यालयमा स्थानीय सरकारले टिनमुनि जिप्सन राखेको छ । तर नेपालगन्जको गर्मीमा त्यो पनि प्रभावकारी नभएको शारदा आधारभूत विद्यालयका शिक्षक धर्मराज जोशी बताउनुहुन्छ । 

नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकाका शिक्षा तथा खेलकुद महशाखा प्रमुख गोर्ख बहादुर थापाले टिनको छानामा जिप्सन राखेर तापक्रम घटाउने प्रयास गरिएको र नयाँ भवनहरु टिनका नबनेको बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो,–‘यसलाई दीर्घकालीन बनाउन नीति बनाउने काम अझै हुन सकेको छैन ।’ 

जनप्रतिनिधिहरु सुविधासम्पन्न भवन र बाताअनुकुलित बाताबरणमा बसिरहेका बेला निम्न आय भएका परिवारका बालबालिका भने अझै टिनको छानामुनि गर्मीसँग संघर्ष गर्दै पढ्न बाध्य भएको अभिभावकहरुको भनाई छ ।