Pairabi logo

चैत २६, २०८१, मंगलबार                    

विकल्पविहीन विपन्न वर्ग गुइँठाबाट गुजारा गर्दै

सम्वाददाता

सम्वाददाता

विकल्पविहीन विपन्न वर्ग गुइँठाबाट गुजारा गर्दै
ADVERTISEMENT

राकेशकुमार मिश्र ८ पुस : ग्रामीण क्षेत्रमा खाना पकाउन अझै पनि परम्परागत चुलो प्रचलनमा छ । गाउँघरमा खाना पकाउने इन्धनका रूपमा गाईभैँसीको गोबरबाट बनाइने गुइँठाको प्रयोग अझै कायम छ ।

खाना पकाउने ग्यास महँगो र काठ तथा दाउरा अभाव भएकाले गुइँठा इन्धनका रूपमा प्रयोग गरिरहेको बाँके डुडुवा गाउँपालिका–१ की लक्ष्मी कोरी बताउनुहुन्छ । “ग्यास किन्ने आर्थिक हैसियत छैन, हाम्रा लागि गुँइठा नै सहज विकल्प हो”, उहाँले भन्नुभयो । 

डुडुवा–१ की निर्मला कोरीको अवस्था पनि उस्तै छ । “आफूसँग भएको जमिनमा रुखबिरुवा छैनन्, नजिकै जङ्गल पनि छैन, हामी त बाढी प्रभावित क्षेत्रमा बसेका छौँ, अहिले नदीमा बाढीले बगाएर ल्याएको काठ दाउरा स¬ङ्कलन गर्न सक्दैनौँ, त्यसैले हाम्रा लागि गुइँठा नै खाना पकाउने विकल्प हो ।”

गाउँमा प्रायः पशुपालन गर्ने भएकाले घरपिच्छे महिला गुइँठा बनाउने गर्दछन् । परापूर्वकालदेखि चलिआएको परम्पराका कारणले पनि गुइँठा बनाउने चलन अझै कायम छ । गुइँठाले स्वास्थ्यमा असर गर्नेबारे अलि सचेत हुन थालेको परिवारले ग्यासको व्यवस्था गरे पनि गुइँठाको प्रयोग  नछाडेको डुडुवा–४ का शिक्षक चन्दा मिश्र बताउनुहुन्छ ।

उहाँका अनुसार गुइँठाको प्रयोगले खाना अलि स्वादिलो हुने सोचका कारण गाउँघरमा यसको प्रयोग नरोकिएको हो । ग्यास र त्यसमा प्रयोग हुने चुल्हो किन्न सबै गाउँले सक्षम पनि छैनन् । 

गुइँठा गाईगोरु तथा भैँसीको गोबरमा भुस, पराल मिलाएर बनाइन्छ । यसरी बनाइएको गुइँठालाई घाममा सुकाएर बाल्नयोग्य बनाइन्छ । स्वास्थ्यका दृष्टिले गुइँठा बाल्नु राम्रो होइन । आगो छिटो नसल्कने, आगो सल्के पनि धुवाँ बढी फाल्नेलगायत कारणले यसले स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पार्ने स्वास्थकर्मी बताउँछन् ।

अधिक गुइँठाको प्रयोगले श्वासप्रश्वास, क्षयरोग र मोतियाविन्दुजस्ता दीर्घकालीन रोगको जोखिम बढ्ने नेपालगञ्ज मेडिकल कलेजका विशेषज्ञ डा विनोद कर्ण बताउनुहुन्छ । दाउराका रूपमा गोबरको अत्यधिक प्रयोग भएकाले कृषि उत्पादनमा ह्रास हुँदै गएको कृषि ज्ञान केन्द्र बाँकेले जनाएको छ ।

गोबरको प्रयोग इन्धनका रूपमा हुन थालेपछि किसानले रासायनिक मल प्रयोग गर्न थालेका छन् । यसबाट तत्काल उब्जनी बढ्ने भए पनि माटोको उर्वराशक्ति घट्दै गएको छ । बाँकेको नरैनापुर गाउँपलिकाले परम्परागत चुलोको अन्त्यका लागि विगतमा अनुदानमा ग्यास चुलो र सिलिण्डर वितरण गरेको थियो ।

नरैनापुर क्षेत्रमा बर्सेनि आगलागीका घटना हुने गरेको नेपाल रेडक्रस सोसाइटीका अधिकृत प्रह्लाद विश्वकर्मा बताउनुहुन्छ । उहाँका अनुसार नरैनापुरमा अधिकांश घर फुसका छन् ।  परम्परागत चुलोमा खाना पकाउनाले आगो गाउँमा आगो लाग्ने जोखिम सधै रहन्छ ।

नरैनापुरवासीलाई ग्यासतर्फ आकर्षण गर्न पालिकाले निःशुल्क ग्यास वितरण गरे पनि सिलिण्डरमा रहेको ग्यासलाई प्रयोग गरी पछि त्यसमा आर्थिक समस्याका कारण पैसाको अभावमा ग्यास भर्न नसकिएर सयाँै ग्यास सिलिण्डर थन्किएका छन् । त्यस क्षेत्रका परिवारमा आर्थिक अभावमा विकल्पका रूपमा अझै पनि गुइँठा र दाउराको प्रयोगको जारी रहेको नरैनापुरका स्वास्थ्यकर्मी तारा शर्मा बताउनुहुन्छ । उहाँले भन्नुभयो, “यहाँ यस्ता परिवार छन्, जसलाई दैनिक मजदुरी गरेपछि साँझ–बिहानको छाक टर्छ, त्यस्ता परिवारले ग्यास कसरी व्यवस्थापन गर्न सक्छन्रु”, सो क्षेत्रमा यस्ता परिवारको सङ्ख्या बढिरहेको छ ।

“अनुदानमा ग्यास सिलिन्डर प्राप्त गर्ने नरैनापुरका स्थानीय केहीले बेचिसके भने केहीले आफ्ना छोरी तथा नातागोतलाई दिए”, उहाँले भन्नुभयो, “सिलिन्डर पाए पनि महँगाइले गरिब र किसानका लागि ग्यासको मूल्य छोइनसक्नुभएको छ ।” नरैनापुर मात्र होइन, नेपालगञ्जनगरसँग जोडिएका धेरै गाउँमा गरिबीका कारण  गुइँठा र दाउरा नै प्रयोग गरेको पाइन्छ ।

ताजा

सबै

लुम्बिनी कप अन्तर्राष्ट्रिय आमन्त्रण महिला फुटबलको टि–शर्ट सार्वजनिक

नेपालगञ्ज, २३ चैत । लुम्बिनी कप अन्तर्राष्ट्रिय आमन्त्रण महिला फुटबलको आधिकारिक टिशर्ट आ…

बालविवाह न्युनिकरणका लागि थारु आयोगद्धारा ६ बुँदे बर्दिया प्रतिबद्धता घोषणा

बर्दिया २३ चैत । बालविवाहलाई पूर्ण रुपमा बन्द गर्न थारु आयोगले ६ बुँदे बर्दिया प्रतिब…

गोली हानेर हैन् सरकारले जनताको असन्तुष्टी पत्ता लगाउनु पर्छ : सांसद गौतम

कमल राज पौडेल (देवकमल) बर्दिया, २३ चैत । संघीय सांसद संजय कुमार गौतमले गोली हाने…

बाँकेमा स्ट्रबेरी खेती

नेपालगन्ज । बाँकेको बैजनाथ गाउँपालिका१ च्यामाका सर्पराज बस्नेत स्ट्रबेरीखेतीतर्फ आकर्षि…

लोकप्रिय

सबै

गोली हानेर हैन् सरकारले जनताको असन्तुष्टी पत्ता लगाउनु पर्छ : सांसद गौतम

कमल राज पौडेल (देवकमल) बर्दिया, २३ चैत । संघीय सांसद संजय कुमार गौतमले गोली हाने…

बालविवाह न्युनिकरणका लागि थारु आयोगद्धारा ६ बुँदे बर्दिया प्रतिबद्धता घोषणा

बर्दिया २३ चैत । बालविवाहलाई पूर्ण रुपमा बन्द गर्न थारु आयोगले ६ बुँदे बर्दिया प्रतिब…

मातृ शिशु मृत्युदर कम गर्न बाँकेमा पारिवारिक स्वास्थ्य विवरण तयार गर्न सुरु

नेपालगन्ज २१ चैत ः लुम्विनी प्रदेश सरकारले मातृ शिशु मृत्युदर कम गर्न बाँकेमा मोबाइल…

कृष्णसार एफएमद्वारा रक्तदान

नेपालगन्ज । कृष्णसार एफएम ९४ मेगाहर्जले १६औं बार्षिकोत्सवको अवसरमा रक्तदान कार्यक्रम गर…

यो पनि

बालविवाह न्युनिकरणका लागि थारु आयोगद्धारा ६ बुँदे बर्दिया प्रतिबद्धता घोषणा

बालविवाह न्युनिकरणका लागि थारु आयोगद्धारा ६ बुँदे बर्दिया प्रतिबद्धता घोषणा

बर्दिया २३ चैत । बालविवाहलाई पूर्ण रुपमा बन्द गर्न थारु आयोगले ६ बुँदे बर्दिया प्रतिब…

भंघोटनामा सिलाई प्रशिक्षण

भंघोटनामा सिलाई प्रशिक्षण

नेपालगन्ज, १३ चैत । बाँकेको डुडुवा६ भंघोटना गाउँमा ६ महिनाको लागि सिलाई प्रशिक्षण …

कुकुरहरुको बन्ध्याकरण शिविर हुदै

कुकुरहरुको बन्ध्याकरण शिविर हुदै

नेपालगन्जमा ३ दिने सामुदायिक कुकुरहरुको बन्ध्याकरण शिविर संचालन हुने भएको छ । भेटे…

बुलबुलिया टोलको नियमित सरसफाई, स्थानीय सहभागितामा जोड

बुलबुलिया टोलको नियमित सरसफाई, स्थानीय सहभागितामा जोड

नेपालगञ्ज, ९ चैत । नेपालगञ्ज, वडा नं. १३ बुलबुलिया शान्तिनगरका स्थानीयले आज शनिवार …